→ English

Καλώς ήρθατε στον χάρτη των λιβαδιών Ποσειδωνίας της Αίγινας, που δημιουργήθηκε για να σας δείξει μερικά από τα φυσικά θαύματα της Αίγινας.

Seagrass

Η Αίγινα περιβάλλεται από λιβάδια θαλάσσιων φυτών. Αλλά γιατι αυτό βρίσκεται στο τραπέζι σας;

Τα λιβάδια θαλάσσιων φυτών μετατρέπουν τον άγονο βυθό σε ένα πλούσιο οικοσύστημα, προσφέροντας καταφύγιο σε ψάρια, χταπόδια, σουπιές και πολλά άλλα θαλάσσια είδη που ζουν γύρω από την Αίγινα. Είναι επίσης πολύ σημαντικά για ολόκληρο τον πλανήτη: αποθηκεύουν πάνω από το 10% του άνθρακα που βρίσκεται στους ωκεανούς και παράγουν το μεγαλύτερο μέρος του οξυγόνου στα παράκτια νερά. Ανά εκτάριο, τα λιβάδια θαλάσσιων φυτών δεσμεύουν έως και δεκαπέντε φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από τα τροπικά δάση. Όταν τα φύλλα τους ξεβράζονται στις ακτές, βοηθούν στη σταθεροποίηση της ακτογραμμής, προστατεύοντας τις παραλίες από τη διάβρωση και την απώλεια εδάφους.

Τα θαλάσσια φυτά αναπτύσσονται σε όλο τον κόσμο, σε βάθη από ένα έως τριάντα πέντε μέτρα. Το τοπικό μας είδος είναι η Ποσειδωνία η ωκεάνια (Posidonia oceanica). Είναι το φυτό που βλέπουμε γύρω από την Αίγινα ως σκούρες πράσινες εκτάσεις στον βυθό, αλλά και ως σωρούς από φύλλα που ξεβράζονται στις παραλίες.

Τα λιβάδια θαλάσσιων φυτών είναι ευαίσθητα και μπορούν εύκολα να καταστραφούν. Τα τελευταία πενήντα χρόνια έχουμε χάσει περίπου το μισό των λιβαδιών παγκοσμίως, εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας των θαλασσών, της ρύπανσης, της ηχορύπανσης, των ιχθυοκαλλιεργειών, της αλιείας με συρόμενα εργαλεία και των αγκυροβολιών. Ωστόσο, όλοι μπορούμε να συμβάλουμε στη διατήρηση, προστασία και αποκατάστασή τους.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε;

• Μάθετε περισσότερα για την Posidonia oceanica
• Αγκυροβολείτε τα σκάφη με ασφαλή τρόπο
• Ενημερωθείτε για την Ελληνική Συμμαχία για τα Θαλάσσια Λιβάδια (Greek Seagrass Alliance)
• Στηρίξτε την Aegean Rebreath, μια οργάνωση που εργάζεται για την προστασία των θαλασσών μας

Hiking

Ο χάρτης παρουσιάζει επίσης τα πεζοπορικά μονοπάτια της Αίγινας, ένα δίκτυο δέκα διαδρομών που σας καλούν να ανακαλύψετε το νησί. Μακριά από τις παραλίες, η Αίγινα προσφέρει εντυπωσιακές πεζοπορικές διαδρομές προς παλαιές εκκλησίες, μέσα από δάση και ελαιώνες, αλλά και γύρω από το Όρος Ελλάνιο, αποκαλύπτοντας τη φυσική ομορφιά και την πολύτιμη ιστορία του τόπου.

Θυμηθείτε να φοράτε κατάλληλα παπούτσια, να έχετε μαζί σας νερό και, τους καλοκαιρινούς μήνες, να προτιμάτε τις πρωινές ή τις απογευματινές ώρες. Η ζέστη μπορεί να είναι έντονη!

→ Μάθετε περισσότερα στο aegina-hiking.com

Ποτάμια

Ο χάρτης δείχνει επίσης τα υδατορέματα του νησιού — πολλά από τα οποία έχουν νερό μόνο για λίγες ημέρες τον χρόνο, αν έχουν καθόλου. Ωστόσο, σύμφωνα με ορισμένους αρχαίους μύθους, η Αίγινα ήταν μια νύμφη των νερών, μία από τις κόρες του Ασωπού, βασιλιά της Βοιωτίας.

Η Αίγινα είναι ένα από τα πιο ξηρά μέρη της Ελλάδας, χάρη στη μοναδική της θέση στον Σαρωνικό Κόλπο. Παρ’ όλα αυτά, τα ποτάμια και τα ρέματα είναι ζωτικής σημασίας για το τοπίο και το μέλλον του νησιού μας. Απομακρύνουν τα νερά των πλημμυρών από σπίτια και καλλιέργειες και επιτρέπουν στο βρόχινο νερό να απορροφάται από το έδαφος. Προστατεύοντας και διατηρώντας αυτά τα υδατορέματα, μπορούμε να συμβάλουμε ώστε η Αίγινα να παραμείνει πράσινη, γόνιμη και ασφαλής για τις επόμενες γενιές.

Τι άλλο θα δείτε στον χάρτη;

Φιστίκια – Το φιστίκι εισήχθη στην Αίγινα στις αρχές του 20ού αιώνα και σύντομα έκανε το νησί γνωστό σε όλη την Ελλάδα και τον κόσμο. Αναζητήστε τα σκούρα πράσινα φύλλα και τους ροζ καρπούς στα χωράφια — και δοκιμάστε ένα φλωρεντίνι με φιστίκι, το αγαπημένο μας!

Κανάτια – Αυτά τα χαρακτηριστικά κανάτια, φτιαγμένα από τον μοναδικό πορώδη πηλό της Αίγινας, ήταν ιδιαίτερα πολύτιμα σε όλη την Ελλάδα για την ικανότητά τους να διατηρούν το νερό δροσερό ακόμη και στις πιο ζεστές ημέρες.

Πηγές – Σήμερα η Αίγινα παίρνει το μεγαλύτερο μέρος του νερού της από την ηπειρωτική χώρα, μέσω αγωγού. Ωστόσο, στο δάσος και στο βουνό εξακολουθεί να αναβλύζει φυσικό νερό από το έδαφος

Σουβάλες – Για τουλάχιστον δύο χιλιάδες χρόνια, οι κάτοικοι του νησιού κατασκεύαζαν στέρνες για τη συλλογή και αποθήκευση του βρόχινου νερού. Οι αρχαιολόγοι μελετούν σήμερα αυτά τα συστήματα, ώστε να κατανοήσουμε πώς μπορούμε να τα διατηρήσουμε — και ίσως να τα μιμηθούμε — απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

Ελαιώνας – Ορισμένα από τα ελαιόδεντρα στον αρχαίο ελαιώνα της Αίγινα είναι πάνω από χιλίων ετών. Πρόκειται για έναν από τους πιο όμορφους και πολύτιμους τόπους του νησιού. Ακολουθήστε το Μονοπάτι #3 για να τον επισκεφθείτε — και προστατέψτε τα δέντρα!

Ελλάνιο Όρος – Ιερό αφιερωμένο στον Δία, το Ελλάνιο Όρος δημιουργήθηκε από αρχαίο ηφαίστειο και υπήρξε κάποτε τόπος ενός από τους σημαντικότερους ναούς της περιοχής. Από την κορυφή του μπορείτε να δείτε ολόκληρο το νησί και τον Σαρωνικό Κόλπο.

Πέρδικα – Αυτό το πουλί είχε στην πραγματικότητα «χαθεί» από τον χάρτη όταν τον τυπώσαμε (συγγνώμη!) αλλά συναντάται σε όλο το νησί. Ακούστε το χαρακτηριστικό του κάλεσμα!

Κατσίκια – Η Μονή είναι προστατευόμενη περιοχή και φιλοξενεί σπάνια ελάφια, παγώνια και ένα είδος κατσικιών που κατάγεται από τις άγριες κρητικές αίγες, απόγονοι ενός αρχικού δώρου προς τον βασιλιά Όθωνα.

Πώς δημιουργήθηκε αυτό;

Αυτός ο χάρτης δημιουργήθηκε χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα που συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν από Έλληνες ερευνητές, καθώς και από δικές μας παρατηρήσεις κατά τη διάρκεια κολύμβησης και πτήσεων με drone γύρω από τις ακτές της Αίγινας.

Είμαστε ιδιαίτερα ευγνώμονες για αυτά τα δεδομένα, τα οποία διατίθενται στο κοινό με άδεια της Creative Commons:

Panayotidis Panayiotis, Papathanasiou Vasillis, Gerakaris Vasilis, Fakiris Elias, Orfanidis Sotiris, Papatheodorou Georgios, Kosmidou Maria, Georgiou Nikos, Drakopoulou Paraskevi, Loukaidi Vasiliki (2022).

Seagrass Meadows in The Greek Seas. SEANOE. https://doi.org/10.17882/87740

Seagrass meadows in the Greek Seas: presence, abundance and spatial distribution. Botanica Marina, 65 (4). https://doi.org/10.1515/bot-2022-0011

Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον Δημήτρη Πουρσανίδη του Remote Sensing lab του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων και Υπολογιστικών Μαθηματικών, FORTH, για τις συμβουλές του σε αυτό το έργο.

Ποιός το έφτιαξε;

Είμαστε το Vessel, μια καλλιτεχνική κολεκτίβα που ιδρύθηκε στην Αίγινα το 2021. Δημιουργούμε έργα από το νησί, για το νησί, και οργανώνουμε εκδηλώσεις και εργαστήρια που στηρίζουν ένα πιο βιώσιμο και αναγεννητικό μέλλον.

Αυτός ο χάρτης δημιουργήθηκε στο πλαίσιο των TIDAL ArtS Lighthouse Projects, ενός προγράμματος χρηματοδοτούμενου από το Horizon Europe. Εκτός από τη δημιουργία αυτού του «τραπεζομάντηλου», έχουμε επίσης πραγματοποιήσει έρευνες στα λιβάδια του νησιού και συνεργαζόμαστε με επιστήμονες για την καλύτερη κατανόηση και προστασία τους.

Χρησιμοποιούμε επίσης τα θαλάσσια φυτά με τρόπους που προωθούν τη βιωσιμότητα — στην αρχιτεκτονική, στην παραγωγή χαρτιού, και στη βαφή υφασμάτων. Συνεργαζόμαστε με τοπικά σχολεία για να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά σχετικά με το περιβάλλον, και για να εξερευνήσουμε τη «θαλάσσια» ιστορία του νησιού.